DİREKSİYONUN İKİ TARAFINDA İNSAN

DİREKSİYONUN İKİ TARAFINDA İNSAN

Yeşim Şahin Yaman | Deneme

İnsan ne tuhaf bir varlık! Direksiyon başına geçtiğinde yayaların sabırsızlığından yakınır; yaya olduğunda ise sürücülerin duyarsızlığından. Aynı kişi, birkaç dakika arayla hem şikâyet eden hem de şikâyet edilen olabilir. Değişen karakteri midir, yoksa yalnızca bulunduğu yer mi?

Bir sürücü düşünelim. Yaya geçidine yaklaşırken kaldırımda bekleyen insanı görür. Aklından geçen ilk şey çoğu zaman onun karşıya geçme hakkı değil, kendi yetişmesi gereken yerdir. Birkaç saniyelik duraklama bile ona büyük bir kayıp gibi gelir. Oysa arabasını park edip yürümeye başladığında aynı sürücü, bu kez kendisine yol vermeyen araçlara öfkelenir. Biraz önce önemsemediği o birkaç saniye, şimdi kendi hayatının ve güvenliğinin meselesidir.

Buradaki çelişki yalnızca trafik kurallarını bilmemekten kaynaklanmaz. İnsan çoğu zaman haklılığı, durduğu noktadan ölçer. Direksiyondayken yolun kendisine ait olduğunu, kaldırımdayken de önceliğin bütünüyle kendisinde bulunduğunu sanır. Kendi telaşını gerekçe, başkasının telaşını ise kusur sayar.

Oysa kent, birbirinin yoluna çıkan yabancıların değil, aynı yaşamı paylaşan insanların ortak alanıdır. Yaya da sürücü de bir yere yetişmeye, birilerine kavuşmaya, günün yükünü taşımaya çalışır. Birinin elinde direksiyon, diğerinin omzunda çanta olması, ikisinin de kırılgan birer insan olduğu gerçeğini değiştirmez. Üstelik mesele yalnızca nezaket değildir. Bir otomobilin ağırlığıyla insan bedeninin savunmasızlığı eşit değildir.

Bu nedenle sürücünün dikkati, hızını koşullara göre ayarlaması ve yaya önceliğine uyması hayati bir sorumluluktur. Yayanın da ışıklara, geçiş kurallarına ve çevresine dikkat etmesi ortak güvenliğin parçasıdır. Saygı, kuralların yerine geçmez; kurallara neden ihtiyaç duyduğumuzu hatırlatır.

Belki de asıl sorun, kendimizi başkasının yerine koymayı hep karşı taraftan beklememizdir. “Beni görsünler” deriz ama görmek için yeterince yavaşlamayız. “Bana saygı duysunlar” deriz ama saygıyı önce vermenin gücünü unuturuz. Hak talep etmekte hızlı, sorumluluk almakta ağır davranırız.

Bir yaya geçidinde durup karşıya geçecek kişiye yol veren sürücü, yalnızca fren pedalına basmış olmaz; kendi aceleciliğine de küçük bir sınır çizer. Geçerken başıyla teşekkür eden yaya ise zorunlu bir hakkı lütuf gibi görmez; ortak yaşamın inceliğini görünür kılar. Bu küçük karşılaşmalar, kentin sertliğini yumuşatır.

Bir gün hepimiz direksiyondan ineceğiz. Bir gün hepimiz kaldırımdan yola bakacağız. Belki elimizde alışveriş poşetleri olacak, belki yanımızda bir çocuk, belki de adımlarımız eskisi kadar hızlı olmayacak. İşte o gün görmek istediğimiz anlayışı, bugün başkalarından esirgememeliyiz.

Çünkü trafikte asıl sınav, kimin önce geçeceği değil, kimin karşısındakini insan olarak görmeyi başaracağıdır.

Direksiyonun iki tarafında da aynı hayat vardır.

Ve saygı, bulunduğumuz tarafa göre yön değiştirmemelidir.